maandag 24 november 2025

Week-nieuwsbrief RWS Bodem en Ondergrond (48 2025)

1. Waterschappen stellen gezamenlijke lijn vast voor aanpak zoetwater en droogte

De Commissie Watersystemen van de Unie van Waterschappen heeft op 14 november de nieuwe lijn ‘Omgaan met zoetwater en droogte’ vastgesteld. Hiermee spraken de waterschappen af hoe zij gezamenlijk optrekken in het Deltaprogramma Zoetwater en inspelen op de toenemende uitdagingen door klimaatverandering. Lees verder

2. ‘We gaan de wereld van weer & klimaat en de wereld van water bij elkaar brengen’

Deltares, het KNMI en Rijkswaterstaat gaan vanaf 1 januari 2026 samenwerken aan een ‘intelligent modelleerlab voor weer, klimaat en water’ (iML-WKW): een test- en ontwikkelomgeving voor het benutten van nieuwe technieken als kunstmatige intelligentie (AI) in meteorologisch, hydrologisch en klimatologisch onderzoek. Het project, dat gefinancierd wordt door het ministerie van Economische Zaken, zal tot eind 2029 duren, hoewel de intentie is de samenwerking ook daarna voort te zetten. Lees verder

3.  Bacteriën voor een veerkrachtige leefomgeving

De bodem is de ‘huid’ van de aarde. En, net als onze eigen huid, zitten de bodem en ook het water vol met leven. Miljarden micro-organismen, waaronder bacteriën, vormen samen een levendig bioom (leefgemeenschap) dat zorgt voor bescherming, voeding en herstel. Margot de Cleen, senior adviseur water en bodem bij Rijkswaterstaat, neemt ons mee in hun bijzondere, bijna verborgen wereld. Lees verder

4. Vergunningverlening gemeenten blijft punt van zorg

Ontwikkelaars klagen over trage afhandeling door gemeenten van vergunningsaanvragen. De monitor Omgevingswet onderstreept en weerlegt dat.

Het percentage vergunningsaanvragen dat door gemeenten buiten de termijn werd afgehandeld, liep in het tweede kwartaal van 2025 weer iets op. Bij een op de zeven aanvragen (14 procent) overschreden gemeenten de wettelijke termijn, zo blijkt uit de VNG monitor Omgevingswet. Lees verder

5. PFAS in grondwater met aangescherpte meettechnieken

Bij toetsing van de provinciale meetgegevens uit 2024 blijkt dat het onderzochte grondwater in bijna de helft (ruim 47%) van de ondiepe filters niet aan de nieuwe Europese normen voor PFAS voldoet. Dit zou betekenen dat Nederland waarschijnlijk in 2039-2045 de KRW en de Grondwaterrichtlijn niet haalt.

Grondwater vormt een essentiële bron voor de drinkwatervoorziening, beregening van landbouwgewassen en (grondwaterafhankelijke) natuur. Voor elk van deze functies is het waarborgen van een goede grondwaterkwaliteit cruciaal. Zo mag grondwater voor landbouwtoepassingen niet te zout zijn, terwijl voor drinkwater nog strengere eisen gelden en verontreinigingen tot een minimum beperkt moeten blijven. Desondanks staat de grondwaterkwaliteit door verschillende menselijke invloeden onder toenemende druk. Lees verder

6. Nieuwsbrieven en bijeenkomsten

• Nieuwsbrief Tussen Bodem en Ondergrond
• Nieuwsbrief Land+Water

Bijeenkomsten

• Webinar 26 november: Bestaande financieringsinstrumenten benutten voor klimaatadaptatie – Kennisportaal Klimaatadaptatie
  Platform Samen Klimaatbestendig en de Natuurverdubbelaars organiseren twee webinars over de bekostiging en financiering van klimaatadaptatie. Want, hoe zorgen we voor een gezonde leefomgeving dat inspeelt op het veranderende klimaat? En hoe krijgen we dit financieel rond?
• Congres op 27 november ‘Water als basis voor een toekomstbestendige leefomgeving’ – Kennisportaal Klimaatadaptatie
  Nederland staat aan de vooravond van een fundamentele watertransitie. Het congres ‘Water als basis voor een toekomstbestendige leefomgeving’ op donderdag 27 november 2025 brengt professionals samen die werken aan ruimtelijke opgaven waarin water en bodem sturend zijn. Tijdens het programma delen experts hun kennis en ervaringen, met onder andere een keynote, een interactief panelgesprek en break-outsessies. Er is volop ruimte om elkaar te ontmoeten en ideeën uit te wisselen, met als doel: samen bouwen aan een toekomstbestendige leefomgeving.
• Webinar 18 december: Nieuwe financieringsinstrumenten voor klimaatadaptatie – Kennisportaal Klimaatadaptatie
  Platform Samen Klimaatbestendig en de Natuurverdubbelaars organiseren twee webinars over de bekostiging en financiering van klimaatadaptatie. Want, hoe zorgen we voor een gezonde leefomgeving dat inspeelt op het veranderende klimaat? En hoe krijgen we dit financieel rond?

7. Nieuws over de Omgevingswet

• –

8. Nieuws over Biodiversiteit en duurzaam bodemgebruik

• Onderzoek: het gaat niet goed met de ‘gewone’ waterplant in Nederland
  De gewone waterplanten verdwijnen uit onze wateren. Dat is de kern van een nieuwe analyse van FLORON en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), die laat zien dat veel algemene soorten de laatste jaren sterk zijn afgenomen in hun verspreiding in Nederland. Alleen waar natuurbeheerders gericht aan de slag zijn gegaan met de waterkwaliteit, krabbelen de planten weer op.

9. Nieuws over Circulaire economie

• Nederland pleit in Brussel voor steunpakket plastic recyclers | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl
  Vandaag heeft staatssecretaris Aartsen (OV en Milieu), samen met een aantal andere lidstaten, een duidelijke oproep gedaan richting de Eurocommissaris voor Milieu, Jessika Roswall: het is tijd dat de Europese Commissie nú in actie komt om de Europese plastic recycling industrie te ondersteunen.

10. Nieuws over de energietransitie

• ‘Dit is het enige dat op korte termijn mogelijk was’
  Als volgende week dinsdag 25 november het loket open gaat, zullen de woningcorporaties zich ervoor verdringen. Omdat de subsidiepot van de Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH) afgelopen voorjaar al in twee maanden tot de bodem leeg was, kijken verhuuders gretig naar de 20 miljoen euro extra die vanaf volgende week plotseling beschikbaar komt. Dit geld is bedoeld voor de aansluitkosten en technische aanpassingen binnenshuis bij woningen die van aardgas overgaan op een warmtenet.

11. Nieuws over klimaatverandering, -adaptatie en Bodemdaling

• NK Tegelwippen 2025 breekt opnieuw record: 5,9 miljoen tegels eruit
  In heel Nederland zijn dit jaar bijna 5,9 miljoen stoep- en tuintegels vervangen door geveltuinen, plantvakken en kleine parkjes. Utrecht wint de Gouden Tegel met 437.467 gewipte tegels, terwijl Venlo, Roosendaal en Valkenburg aan de Geul de Gouden Scheppen pakken voor de meeste tegels per inwoner. Nederland verslaat bovendien Vlaanderen in de eerste ‘Derby der Lage Landen’.

12. Nieuws over (grond)water

• Patat in de sloot: voedingsbodem voor waterleven
  Pal tegen een kademuur op het Marineterrein in Amsterdam ligt een groen eilandje. Lange rietstengels buigen in de harde herfstwind. Er zijn groene plantjes opgekomen, waarvan sommige in het najaar nog bloeien. Een brandnetel verraadt dat het water waarschijnlijk ­behoorlijk voedselrijk is.

13. Nieuws uit de regio

Vanuit of over de regio nog de volgende berichten:

Provincie Groningen

• Waarom Groningen nog steeds beeft – RTV Noord
  Voor veel Groningers voelt de beving van vannacht in Zeerijp als een harde terugslag: de gaskraan is immers al anderhalf jaar dicht. Hoe kan het dan dat de grond nog steeds trilt? En waarom veroorzaakt een beving van ‘maar 3.4’ hier zoveel schade en angst?
• Vragen en antwoorden over de aardbeving in Groningen van 13 november | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl
  In de nacht van donderdag 13 op vrijdag 14 november 2025 vond in het Groningse Zeerijp een aardbeving plaats. Het KNMI stelde de kracht van de beving vast op 3,4 op de schaal van Richter. Om 6.39 uur vond een naschok plaats met een kracht van 2,1. Ondanks het stoppen van de gaswinning in het Groningerveld komen bevingen helaas nog steeds voor. Dit zorgt voor een gevoel van onveiligheid en angst en roept vragen en zorgen op. Dit artikel geeft antwoord op een aantal mogelijke vragen.

Provincie Fryslan

• Wetterskip Fryslân: “Gaswinning verstoort ons watersysteem” – RTV NOF Nieuws
  Gaswinning in Fryslân laat volgens Wetterskip Fryslân duidelijke sporen na in de bodem. De daling van de ondergrond beïnvloedt de waterhuishouding, verzwakt dijken en maakt het werk van het waterschap steeds ingewikkelder. Dat zegt Andreas Hartman, coördinator diepe ondergrond bij het waterschap.
• Wetterskip wil met Friese visdeurbel ook rivierkreeften ondervangen
  Een visdeurbel om niet alleen gewenste, maar ook ongewenste soorten te spotten, zoals de rivierkreeft. Wetterskip Fryslân onderzoekt of zoiets mogelijk is bij de slimme vislift in natuurgebied Bouwepet bij Gytsjerk. Het zou de tweede visdeurbel van Nederland worden.

Provincie Drenthe

• NAM mag doorgaan met gaswinning Drentse velden – RTV Drenthe
  De Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) hoeft de gaswinning in twee oude Drentse gasvelden niet te staken. Dat heeft de Raad van State besloten. Stichting Boven Gas had een spoedverzoek bij de Raad neergelegd.
• Angst voor bodemdaling niet weg na infoavond gaswinning: ‘Garantie is er niet’ – RTV Drenthe
  De plannen van gasbedrijf Vermilion om de gaswinning in Eesveen uit te breiden leiden tot zorgen. Eesveen ligt in Overijssel, maar grenst direct aan Nijensleek en de Koloniën van Weldadigheid, die sinds 2021 op de UNESCO Werelderfgoedlijst staan.

Provincie Overijssel

• Wolf krijgt poot aan de grond in Overijssel: nu al meer aanvallen dan in 2024 – Oost
• Provincie Overijssel opent opnieuw de subsidieregeling Groene Schoolpleinen – Hallo Losser
• Provincie Overijssel investeert € 5 miljoen extra in maatschappelijke ambities   – Hier in Salland
  Provinciale Staten van Overijssel hebben ingestemd met een aanvullend investeringspakket van ruim € 5 miljoen. Met het extra geld wil de provincie projecten versnellen en versterken die bijdragen aan een toekomstbestendig, duurzaam en leefbaar Overijssel. Met deze middelen worden extra ambities gerealiseerd naast de bestaande begroting voor 2026.
• Overijssel deelt bijna 100.000 bomen en struiken uit tijdens Boomdeeldagen – Provincie Overijssel
• Provincie trekt half miljoen euro uit voor herstel van historische lanen – Oost

Provincie Flevoland

• Partijen slaan handen ineen voor tegengaan bodemdaling Flevoland – Nieuwe Oogst
  LTO Noord, het Rijksvastgoedbedrijf, waterschap Zuiderzeeland, provincie Flevoland en de gemeenten Noordoostpolder en Zeewolde hebben vrijdag een samenwerkingsovereenkomst getekend om de gevolgen van bodemdaling te beperken.
• Omroep Flevoland – Nieuws – Rijk beslist later over route voor nieuwe hoogspanningsverbinding Diemen-Ens
  De voorkeursroute van het Rijk voor een nieuwe hoogspanningsverbinding tussen Diemen en Ens wordt niet dit najaar maar rond de zomer van 2026 bekend. Dat meldt netbeheerder TenneT. Meerdere onderzoeken in de omgeving van Schokland duren langer dan verwacht. Om die reden schuift de planning voor de tweede keer met een half jaar op. 
• Omroep Flevoland – Nieuws – Staatsbosbeheer onderzoekt verwantschap edelherten in natuurgebied

Provincie Gelderland

• Design dat verkoelt: Arnhem experimenteert met zonnetextiel – Kennisportaal Klimaatadaptatie
  Tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven is het Umbra Pavilion gepresenteerd, een ontwerp van de Arnhemse Studio Pauline van Dongen en Tentech, ondersteund door de gemeente Arnhem. Het lichtgewicht paviljoen van zonnetextiel biedt schaduw én wekt energie op. Zo laat het zien hoe ontwerp kan bijdragen aan klimaatadaptatie en de energietransitie in steden.
• Vijfheerenlanden ontvangt 6,2 miljoen voor woningbouwversnelling Broekgraaf | SRC

Provincie Utrecht

• Grondwaterstanden beïnvloeden saneringsaanpak Park Vliegbasis Soesterberg | provincie Utrecht
  Provincie Utrecht bereidt de sanering van de verontreinigde bodem op Park Vliegbasis Soesterberg voor. Onlangs afgeronde bodemonderzoeken laten zien dat door de hoge grondwaterstanden er meer PFAS vanuit de verontreinigde ondergrond in het grondwater komt. De provincie Utrecht bekijkt momenteel verschillende opties om de sanering zo effectief mogelijk uit te voeren Deze situatie heeft geen invloed op de woningbouwplannen.
• Veel meer geld nodig voor opruimen PFAS bij vliegbasis Soesterberg – RTV Utrecht
  Het schoonmaken van de met PFAS vervuilde grond op de voormalige vliegbasis Soesterberg kost miljoenen euro’s extra. De provincie Utrecht schat de extra kosten op 6 tot 22 miljoen euro.

Provincie Noord-Holland

• Rijk geeft 420 miljoen voor woningbouw en mobiliteit Noord-Holland – BelNieuws
  Het Rijk heeft bijna 420 miljoen euro toegekend aan wegen, fietspaden en openbaar vervoer in Noord-Holland. De investeringen maken het mogelijk om ruim 37.500 woningen voor 2034 te bouwen.
• Noord-Hollanders verkiezen uitbreiding stroomnet boven aanpassen eigen gebruik – NH Nieuws
  De meeste Noord-Hollanders verkiezen uitbreiding van het energienet boven het beperken van hun eigen energiegebruik. Dat blijkt uit een enquête die NH hield onder het NH Panel. Bijna de helft van de respondenten wil investeren in extra netwerkcapaciteit, ook als dat ten koste gaat van kostbare ruimte.
• Ook in Noord-Holland is ooit een dorpje van de kaart geveegd voor de industrie – NH Nieuws
  Nu het Brabantse dorp Moerdijk moet wijken voor de groei van een industrieterrein, duikt een verhaal uit de Noord-Hollandse geschiedenis op. Het dorp Rijk, ooit gelegen pal naast Schiphol, werd decennia geleden met de grond gelijk gemaakt voor de uitbreiding van de luchthaven. 

Provincie Zuid-Holland

• Woningbouwambities in Zuid-Holland blijven twijfelachtig
  De Zuid-Hollandse gedeputeerde Anne Koning schreef afgelopen juni aan de Provinciale Staten dat het ‘twijfelachtig’ is of het haar provincie lukt om in 2030 de beloofde 248.000 nieuwbouwwoningen overeind te hebben staan. Dit aantal hebben de Zuid-Hollandse gemeenten en provincie met het rijk afgesproken.
• Landelijk rapport over grondwaterkwaliteit brengt huidige stand van zaken in beeld – Provincie Zuid-Holland
  De provincies, waaronder provincie Zuid-Holland, hebben gezamenlijk een landelijk rapport opgesteld over de grondwaterkwaliteit in Nederland. Het rapport ‘Grondwaterkwaliteit Nederland 2024’ geeft een objectief overzicht en een compleet landelijk beeld van het voorkomen van stoffen in grondwater en kan dienen als naslagwerk voor toekomstig beleid.
• Zuid-Holland heeft hulp nodig om woningen te bouwen – Provincie Zuid-Holland
  De provincie doet wat het kan om een kwart miljoen woningen te bouwen tot en met 2030. Om te zorgen dat die huizen er komen én sociaal en betaalbaar blijven is actie nodig. Samen met de Rijksoverheid zijn de doelen haalbaar, dat blijkt uit het rapport Woningbouwvoorwaarden Zuid-Holland.

Provincie Zeeland

• Rechtbank: vissers mogen 3M in Nederland aanklagen om PFOS in Westerschelde – Omroep Zeeland
  De Nederlandse vissersbond mag chemiebedrijven 3M Belgium en 3M Company (VS) in Nederland voor de rechter slepen vanwege PFOS-vervuiling in de Westerschelde. Dat heeft de rechtbank Zeeland-West-Brabant in Middelburg vorige week bepaald in een tussenvonnis. 3M wilde de rechtszaak al laten afblazen voordat die nog maar inhoudelijk behandeld zou worden.
• Onder de stoep van Hulst: sporen van een eeuwenoude haven – Omroep Zeeland
  Onverwacht is in hartje Hulst een stukje oude haven teruggevonden, precies op de plek waar straks twee appartementencomplexen moeten komen. Archeologen ontdekten er een mattenstructuur, dijklichamen en houten palen uit de 17e eeuw. “Dit is wel het hoogtepunt van dit jaar.”
• Regio Deal Zeeuwse Aanpak Vitale Regio’s krijgt groen licht | Provincie Zeeland

Provincie Noord-Brabant

• Gemeenteraad Moerdijk stemt in met verdwijnen dorp
  Het verdwijnen van het dorp Moerdijk is een stap dichterbij gekomen. De gemeenteraad van de veel grotere gelijknamige gemeente heeft vanavond ingestemd met het plan om het dorp op te heffen en plaats te maken voor industrie.
• Noord-Brabantse aanpak waterbeheer in spotlights tijdens 16e Nationaal Deltacongres – Brabant
  Op 13 november 2025 had de provincie Noord-Brabant de eer om het 16e Nationaal Deltacongres te verwelkomen, dat deze keer in Breda werd gehouden. Ook was ze medeorganisator van de bijbehorende excursies op de dag ervoor.  Zoals ieder jaar kwamen experts van overheden, kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties uit het hele land bijeen om kennis uit te wisselen en inspiratie op te doen rondom het Nationaal Deltaprogramma.

Provincie Limburg

• Ondanks zorgen geen ondergrondse kabels bij Limburgse verzwaring – L1 Nieuws
  Er wordt geen verder onderzoek gedaan naar het aanleggen van ondergrondse in plaats van bovengrondse stroomkabels bij de verzwaring van een hoogspanningslijn vlak bij Brachterbeek.
• Pleidooi aan nieuw kabinet: benut de potentie van Limburg – L1 Nieuws
  Limburg doet een klemmend beroep aan het nieuwe kabinet waarbij aandacht wordt gevraagd voor drie thema’s: een actief chemiebeleid voor Chemelot, ruimte voor talent in de euregio en structurele versterking van de regionale slagkracht. 
• Provincie Limburg scherpt aanpak tegen Afrikaanse varkenspest aan

Caribisch Nederland

Vuilstortplaats Selibon Lagun eind 2028 dicht | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl
De vuilstortplaats Selibon Lagun op Bonaire moet al eind 2028 definitief dicht en het Bestuurscollege van Bonaire stelt in 2025 en 2026 voldoende geld beschikbaar voor een gezonde bedrijfsvoering. Om de meest urgente risico’s voor volksgezondheid, natuur en milieu aan te pakken, gaat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Bonaire ondersteunen.