Toezicht naar een hoger niveau door inzet drones

Met behulp van een drone in een uur meten wat je anders een hele dag met meetlinten en apparatuur zou doen. En een toezichthouder die vanaf zijn scherm het hele bedrijfsterrein bekijkt, tot op een paar centimeter nauwkeurig. Met drones wordt het toezicht van omgevingsdiensten beter en efficiënter. Dat levert niet alleen winst op voor de organisatie, maar vooral voor inwoners en bedrijven die rekenen op veilig en eerlijk toezicht. Christian Kok ziet dat dagelijks in zijn werk als toezichthouder en dronepiloot bij Omgevingsdienst Groene Metropool.

Beter zicht op naleving van regelgeving

Christian begon als toezichthouder bodem en werd vanaf 2020 samen met zijn collega Coen Jurcka een van de eerste dronepiloten binnen de omgevingsdiensten. Vanuit de lucht ziet hij in één vlucht het hele terrein van een bedrijf, inclusief plekken waar je te voet nauwelijks bij komt. Dat levert overzichtsfoto’s op waarmee hij tot op enkele centimeters volumes, hoogtes en grenzen precies kan bepalen. Voor bedrijven betekent dat: sneller duidelijkheid of regelgeving wordt nageleefd.

Voorbeeld van een volumeberekening van een depot
(klik op afbeelding om te vergroten)

Bijvoorbeeld bij grote afvalverwerkers, waar hij complete recyclinglocaties in kaart brengt. Zo kan hij controleren of afvaldepots niet hoger of groter zijn dan is toegestaan. Dat verkleint risico’s op bijvoorbeeld instortingsgevaar of onbeheersbare branden, wat ook de veiligheid van omwonenden ten goede komt. “Je brengt het toezicht letterlijk en figuurlijk naar een hoger niveau, want vanuit de lucht zie je altijd meer dan vanaf de grond,” zegt hij.

Meer kwaliteit in minder tijd

Drones besparen ook tijd en inzet. Normaal gesproken kost een volumemeting vaak een hele dag werk van een landmeter. Met een drone is Christian in veel gevallen in een paar uur klaar, soms zelfs binnen een uur. De verzamelde data kan men achteraf op elk moment opnieuw bekijken, zonder nog eens naar de locatie te rijden. Dat betekent dat er meer tijd overblijft voor gesprekken met bedrijven en inwoners, en voor vervolgacties als dat nodig is.

Bij ongeveer 90 complexe afvalbedrijven in Gelderland is inzet van de drone nu standaard onderdeel van de controle. Christian organiseert deze vluchten projectmatig, zodat elk bedrijf minimaal eens per drie jaar volledig in beeld komt. Bedrijven weten daarmee waar ze aan toe zijn en krijgen een compleet beeld van hun terrein, waar ze zelf ook vaak verbeteringen in door willen voeren. Collega’s hoeven minder vaak op locatie te meten, maar beschikken wel over gedetailleerde gegevens,2D en 3D modellen. 

Altijd binnen de regels

Drones mogen niet zomaar overal vliegen: het luchtruim is druk en streng gereguleerd, zeker rond Arnhem met een militair vliegveld en verschillende laagvliegzones. Daarom werkt Omgevingsdienst Groene Metropool met een gezamenlijke dronevergunning van Omgevingsdienst NL, waar inmiddels tweeëntwintig omgevingsdiensten gebruik van maken. In één digitaal systeem staan alle regels en beperkingen overzichtelijk bij elkaar. Zo ziet Christian welke extra veiligheidsstappen nodig zijn en stemt hij bij vluchten in militair gebied vooraf af met Defensie.

Goede voorbereiding is het halve werk

Een dronevlucht begint met een goede voorbereiding. Christian en zijn collega’s bereiden elke vlucht tot in detail voor. Ze leggen vast wie de opdrachtgever is, waarom er gevlogen wordt, welke drone wordt gebruikt, wie piloot is en wie het luchtruim in de gaten houdt. Op de kaart tekenen ze het gebied waar ze vliegen en zien direct welke beperkingen gelden. Die gegevens worden opgeslagen in een vluchtplan in het digitale systeem van Omgevingsdienst NL. Zo is zichtbaar dat veilig en volgens de vergunning wordt gevlogen. Daarnaast worden alle vluchten in het digitale systeem gelogd. Zo wordt bijgehouden hoeveel vluchten elke piloot de afgelopen maanden heeft uitgevoerd. Als een piloot te lang niet vliegt, vervalt zijn bevoegdheid om onder de vergunning te vliegen en moet hij eerst weer voldoende oefenvluchten uitvoeren.

Blik vooruit

Christian verwacht dat drones in de toekomst nog vanzelfsprekender deel worden van het toezicht in heel Nederland. Nu al zijn er meer dan honderd piloten binnen de omgevingsdiensten opgeleid om onder de vergunning te mogen vliegen. Hij kijkt bijvoorbeeld positief naar het gebruik van warmtebeeldcamera’s in combinatie met drones. Waar warmtebeelden nu vooral bij regulier toezicht worden ingezet, maakt een drone het mogelijk om in korte tijd grote daken en gevels te scannen en warmtelekken van bovenaf in kaart te brengen.

“Met drones kunnen we in dezelfde tijd meer en beter zien,” zegt Christian. “En als techniek en regels verder meegroeien, wordt het toezicht alleen maar preciezer en efficiënter.” Dat betekent dat toezichthouders minder tijd kwijt zijn aan zoeken en meten, en sneller zien waar risico’s of overtredingen zitten. Zo kunnen ze hun tijd en aanwezigheid op locatie inzetten op de plekken waar dat voor inwoners en bedrijven het meeste effect heeft.