Almer Bolman: ‘Water en bodem moeten weer leidend worden in onze keuzes’ 

Klimaatverandering, droogte, wateroverlast, drinkwaterwinning en natuurherstel: steeds vaker komen vraagstukken samen in onze ondergrond. Wie zoekt naar de samenhang tussen die thema’s, komt uit bij Almer Bolman, adviseur ecohydrologie en grondwater bij Waterschap Vallei en Veluwe Als expert binnen het Gelders Ondergrond Overleg (GOO) helpt hij bodemprofessionals van Gelderse overheden graag bij hun vragen hierover.  

Al meer dan twintig jaar houdt Almer zich bezig met de relatie tussen water, bodem en natuur. Zijn expertise ligt op het gebied van grondwatersystemen, maar juist de verbinding tussen verschillende belangen maakt zijn werk interessant. 

Wat gebeurt er onder onze voeten? 
“Veel processen in de ondergrond zijn onzichtbaar,” vertelt Almer. “Daardoor zien we vaak pas maanden later wat de gevolgen zijn van neerslag, droogte of grondwateronttrekkingen.”  
Om die processen beter te begrijpen werkt hij onder meer mee aan het onderzoeksproject Recharge. Op verschillende locaties op de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug en andere hoge zandgronden wordt gemeten hoeveel neerslag daadwerkelijk bijdraagt aan de aanvulling van het grondwater. Die kennis is belangrijk voor tal van vraagstukken. Van drinkwaterwinning tot natuurbeheer en van bosontwikkeling tot klimaatadaptatie.  
“Door beter te begrijpen hoe neerslag het grondwater aanvult, kunnen we veel beter voorspellen wat er in de toekomst gebeurt. Dat helpt bij beleidskeuzes én bij het beheer van onze leefomgeving.” 

Klimaatverandering raakt veel meer dan alleen water 
Volgens Almer wordt de impact van klimaatverandering nog steeds onderschat.  
“Mensen denken soms dat het alleen gaat om langere droge perioden of juist meer extreme neerslag. Maar de gevolgen zijn veel groter. Het raakt natuur, landbouw, woningbouw, infrastructuur en uiteindelijk vrijwel alles wat met ruimtegebruik te maken heeft.”  
Daarom vindt hij het belangrijk om niet alleen naar afzonderlijke problemen te kijken, maar naar het hele systeem.  
“Ik zie mezelf vooral als systeemdenker. Natuurlijk zijn modellen en berekeningen belangrijk, maar uiteindelijk gaat het erom dat je begrijpt hoe alles met elkaar samenhangt.” 

Van grondwateroverlast tot strategisch advies 
Gemeenten kunnen Almer inschakelen voor uiteenlopende vraagstukken rondom grondwaterbeheer. Een voorbeeld is de extreme grondwateroverlast die enkele jaren geleden optrad in delen van Gelderland. Door langdurig natte omstandigheden bleef het grondwater maandenlang op een uitzonderlijk hoog niveau staan.  
“Ik noemde het destijds wel eens een tsunami van grondwater. Zelfs wanneer het tijdelijk minder regende, bleef er vanuit hogere gebieden water toestromen.”  
Dat leidde tot problemen met kelders, funderingen en onverwachte kwelstromen. Inwoners, gemeenten en andere organisaties zochten naar verklaringen en oplossingen.  
“Juist dan is het belangrijk om uit te leggen wat er in het systeem gebeurt. Vaak helpt inzicht al enorm, ook als je niet direct een oplossing kunt bieden.”  
Maar zijn expertise wordt niet alleen ingezet bij incidenten. Ook bij beleidsontwikkeling denkt hij mee over de gevolgen van keuzes op de lange termijn. 

Ik zie mezelf vooral als systeemdenker. Natuurlijk zijn modellen en berekeningen belangrijk, maar uiteindelijk gaat het erom dat je begrijpt hoe alles met elkaar samenhangt.

Water en bodem sturend 
Almer is uiteraard veel bezig met het principe Water en Bodem Sturend. Volgens hem begint dat met een eenvoudige vraag: past de functie die we willen op een bepaalde plek eigenlijk wel bij de natuurlijke eigenschappen van het gebied?  
“Nog te vaak proberen we achteraf problemen op te lossen die we vooraf hadden kunnen voorkomen. Bijvoorbeeld door te bouwen op locaties die van nature erg nat zijn.” 
Dat betekent volgens hem niet dat bepaalde ontwikkelingen onmogelijk worden. Wel vraagt het om een andere manier van denken. 
“Je kijkt eerst naar wat het systeem aankan. Vervolgens bepaal je welke functies daarbij passen of welke maatregelen nodig zijn.” 

Waarom collega’s hem kunnen benaderen 
Almer werkt graag op het snijvlak van beleid, beheer en praktijk. Hij denkt mee over grondwater, droogte, wateroverlast, drinkwaterwinning, natuurontwikkeling, klimaatadaptatie en de gevolgen van ruimtelijke keuzes voor het watersysteem. Daarnaast helpt hij organisaties om complexe vraagstukken in een bredere context te plaatsen. 
“Vaak gaat het niet alleen om water. Het gaat om de verbinding tussen water, bodem, natuur, ruimtelijke ontwikkeling en bestuur.” 

Almer Bolman bij een meetpunt van Recharge

Meer weten? 
Meer weten of contact met Almer? Mail: Goo@gelderland.nl 
Of vind zelf een GOO-expert!